Nederlandse Trolleybus Vereniging De geschiedenis van de trolleybus
Tekst: Paul van Onzen
staat van het wagenpark en van de bovenleiding speelden bij de opheffingen een belangrijke rol. Ook in de meeste andere Europese landen verdwenen veel trolleynetten. Enkele landen, zoals België, Denemarken en Zweden kwamen geheel zonder trolleybussen te zitten. Maar ook in Zwitserland, hét land van de trolleybus, begon men in sommige plaatsen te twijfelen. In Oost Europa lag het wat anders: er werden regelmatig nieuwe trolleybedrijven geopend. Hier speelden geen milieuargumenten, maar politieke een rol. In het begin van de jaren zeventig kwam er een omwenteling. Deze begon met de bestelling van 150 nieuwe trolleybussen voor Toronto; dit waren de eerste nieuwe trolleybussen die sinds 1956 in Noord Amerika werden gebouwd. De productie van de nieuwe trolleys, type Flyer, heeft diverse trolleybedrijven in Noord Amerika kunnen redden. In West Europa verbeterden de omstandigheden voor de trolleybus ook, dit als gevolg van de toenemende belangstelling voor het milieu en door de energiecrisis.
De afgelopen decennia heeft de trolleybus diverse technische verbeteringen ondergaan, zoals de elektronisch gestuurde elektrische uitrusting en het noodaggregaat waardoor de trolley een straatje om kan rijden. De trolleybus is ongeveer anderhalf tot twee keer duurder dan een dieselbus en ook de aanleg en het onderhoud van de bovenleiding zijn niet goedkoop. Een trolleybus gaat wel langer mee dan een dieselbus en vergt ook minder onderhoud. Met name bij een hoge frequentie kan de trolleybus bedrijfseconomisch aantrekkelijk zijn. In Arnhem rijden vanaf 5 september 1949 trolleybussen. Andere Nederlandse steden waar trolleybussen reden, waren Groningen (1927-1965) en Nijmegen (1952- 1969). In Rotterdam vond i.v.m. tekorten aan benzine in 1944 een korte proef met trolleybussen plaats; hiervoor werden enkele benzinebussen tot trolleybus verbouwd. Eind 2016 bestonden er wereldwijd nog 301 trolleybus- bedrijven in 48 landen. De meeste trolleysteden bevinden zich in Rusland (83) en de Oekraine (43).
De jaren '70 De trolleybus van Werner von Siemens op de Kurfürstendamm in Berlijn, anno 1889. De sensatie van het jaar voor de inwoners van Eberswalde: in 1901 reed de eerste trolleybus door de Eisenbahnstraße. De bus was een omgebouwde paardenkoets, bouwjaar 1869. Voor zover bekend werd er maar één lijn van drie kilometer in Mendoza aangelegd, met één trolleybus. Het bedrijf functioneerde van 1913 tot 1915. De foto toont de trolleybus tijdens een proefrit in Leeds, augustus 1913. Een trolleybus van de firma Vetra in de Franse havenstad Marseille,remise Aubagne-Gémenos, 1927. Ook in Groot-Brittannië werd het aantal trolleybedrijven tussen de beide wereldoorlogen sterk uitgebreid. Als voorbeeld deze foto van het Cleveland Road Depot in Wolverhampton,1929. Op 2 oktober 1932 wordt in Lausanne (CH) de eerste trolleylijn geopend. Dat is de 1,5 km lange lijn van Gare CFF naar Ouchy. Daarvoor worden drie trolleybussen in dienst gesteld. Nummer 2 is nog steeds als museumbus aanwezig. Groningen. Trolleybus 1 als lijn 2 op de Kraneweg, 26 mei 1944. Foto: NVBS; archief Gert Aberson. Arnhem. GVA 101 en Bedford 35 (lijn 4) op de Utrechtseweg, 25 juli 1949. Foto: Overwater; archief Gert Aberson. Trolley 706 als lijn 1 naar Solivar in het Slowaakse Presov. Twee trolleys van het op 25 juni 2008 geopende bedrijf in het Spaanse Castellón. De witte strepen vormen het geleidingssysteem van de trolleys. De nieuwe NEOPLAN-trolleys bij de presentatie in het centrum van Modena, eind 2008. Het mysterie van de Rotterdamse trolleybus. Nijmegen. GTN 50 op de Stijn Buysstraat, 18 augustus 1953. Foto: EJ Bouwman. De voor de Venezolaanse stad Barquisimeto bestemde trolley 1 (links) ontmoet tijdens proefritten in het Oosterijkse Salzburg de plaatselijke 288 bij de Alpensiedlung, 20 februari 2008. Foto: Jürgen Lehmann. Trolley 103 als lijn 33 op de Klusplatz in Zürich, 26 mei 2007. De nieuwe trolley 335 van Wellington op de Lambton Quay, 26 juni 2008.
Vorige pagina Vorige pagina De eerste trolleybus De eerste trolleybus De jaren '70 De jaren '70 Trolleywetenswaardigheden Trolleywetenswaardigheden De bovenleiding De bovenleiding Volgende pagina Volgende pagina